Ouders die eerder afscheid hebben moeten nemen van een kindje, dragen vaak een rugzak van liefde, warmte, gemis en kwetsbaarheid met zich mee. De komst van een broertje of zusje kan naast hoop en blijdschap soms ook extra spanning, bezorgdheid en onzekerheid met zich meebrengen. Wat voor andere ouders vanzelfsprekend lijkt, kan voor hen extra beladen of spannend aanvoelen. Afscheid nemen aan de deur, vertrouwen geven aan anderen, hun kindje loslaten… het kan allemaal dat tikkeltje moeilijker zijn. 

Misschien stellen ze vaker vragen, bellen ze sneller tussendoor, hebben ze nood aan extra bevestiging of regelmatige updates. Probeer deze bezorgdheden niet te zien als controle, maar als een manier waarop zij proberen omgaan met wat ze hebben meegemaakt. Een warme, open communicatie kan hierin een wereld van verschil maken. Vraag gerust wat voor hen helpend is. Zijn ze misschien gerustgesteld met een extra wenmoment? Zijn er bepaalde data die gevoelig liggen? Willen ze regelmatig een berichtje of foto? Probeer hierin, waar mogelijk, flexibel te zijn. 

Ook kleine signalen kunnen veel betekenen. Het noemen van de naam wanneer de ouders erover vertellen. Het herkennen van een koesterbandje. Het durven luisteren. Het verdriet erkennen. De grootste steun zit in de kleine gebaren. Warme woorden of een luisterend oor kunnen zorgen voor verbinding, vertrouwen en een stukje geruststelling. 

Het overkomt elke kinderopvang vroeg of laat: het verdrietige nieuws dat een kindje dat bij jullie ingeschreven was, toch nooit zal starten. Dit kan gebeuren na een stilgeboorte of een overlijden in de eerste dagen, weken of maanden. Misschien stond de startdatum al vast. Was er al een kennismakingsgesprek geweest. Stond de naam al op de lijst. Misschien werd er al uitgekeken naar het eerste wenmoment. 

Wanneer ouders dan contact opnemen om de inschrijving te annuleren, komt dat nieuws voor jullie vaak heel onverwacht. Op zo’n moment hoef je niet meteen de juiste woorden te vinden. Vaak zit de kracht in een eenvoudige, warme reactie. Een oprechte ‘ik heb hier geen woorden voor’ of ‘ik vind het zo erg voor jullie’ kan al veel betekenen. Neem de tijd om stil te staan bij wat de ouders vertellen. Luister. Erken het verdriet. 

Extra zorg voor de ouders

Elk gezin rouwt anders. Waar de ene ouder graag contact houdt, heeft de andere vooral nood aan afstand. Durf daarom zacht te bevragen waar zij op dat moment nood aan hebben. Hebben ze nood aan een luisterend oor of vinden ze het fijn dat je later nog eens contact opneemt?

Een warme boodschap

Een kaartje, een briefje of een persoonlijke mail kan van onschatbare waarde zijn. Een klein gebaar dat laat voelen dat hun kindje niet gewoon een naam op de wachtlijst was, maar dat ook jullie diep geraakt zijn door het verlies. 

Wees aandachtig in verdere communicatie

In alle drukte van de kinderopvang lopen automatische mails, herinneringen en praktische zaken gewoon door. Bij zij die een kindje missen is het van uiterst belang hier extra alert voor te zijn. Haal ouders zo snel mogelijk uit het automatische mailverkeer, nieuwsbrieven, herinneringen… Een mail over een wenmoment, het praktische verloop of een ‘wij kijken uit naar je komst’ kan onbedoeld heel erg pijnlijk zijn. 

Het verlies van een baby of peuter die een plekje had in jullie kinderopvang laat een grote leegte achter. Bij begeleiders die dagelijks warme zorg droegen. Bij andere kinderen uit de groep die plots een vriendje moeten missen. Bij ouders die misschien met veel vragen zitten. Bij collega’s die mee willen dragen, maar niet weten hoe. 

In deze intens verdrietige periode geven wij je graag wat houvast. Niet omdat er een juiste manier bestaat om hiermee om te gaan, wel omdat kleine gebaren, warme woorden en zorg voor elkaar een wereld van verschil kunnen maken.

In de eerste dagen en weken komt er veel op jullie af. Tegelijk willen jullie zo goed mogelijk zorgen voor de andere kinderen, voor het gezin van het overleden kind en voor elkaar. Met onderstaande tips willen we jullie graag houvast en richting geven in die eerste moeilijke dagen en weken.

Een warm contact met het gezin van het overleden kind

Betuig op een warme, zachte manier je medeleven aan het gezin van het overleden kind. Als verzorgers hebben jullie hun kind goed gekend en het overlijden raakt jullie diep. Ouders waarderen het vaak enorm om dit van jullie te horen. Loop je vast in de zoektocht naar de juiste woorden? Neem dan zeker eens een kijkje op deze pagina.

Meestal liggen er in de kinderopvang nog spullen van het kindje zoals reservekledij, een knuffeltje, een knutselwerkje, … Het kan een idee zijn om deze te verzamelen in een mooie doos. Spreek met de ouders af op welke manier ze deze spullen graag ontvangen. Sommige ouders verzamelen alles wat van hun kind is graag zo snel mogelijk. Anderen geven dit liever wat tijd, en komen het misschien na de uitvaart graag zelf ophalen. Volg het tempo van de ouders, en doe enkele concrete voorstellen waaruit ze kunnen kiezen.

Bespreek met de ouders van het overleden kind welke informatie gedeeld mag worden met ouders en andere betrokkenen. Sommige gezinnen vinden het belangrijk dat bepaalde details privé blijven. Door dit vooraf af te stemmen, vermijden jullie dat informatie gedeeld wordt die zij liever voor zichzelf houden. 

Ook na deze eerste intense dagen en weken vinden ouders het soms fijn om nog in contact te blijven met de verzorgers die hun kind goed gekend hebben. Stuur af en toe een kaartje of berichtje. Bijvoorbeeld om te laten weten dat je aan hen denkt of om te vertellen dat jullie vandaag met het team een fijne herinnering aan hun kind deelden.

Bepaalde data kunnen voor het gezin extra verdrietig zijn. Noteer deze in jullie kalender en zorg die dag voor een kaartje, berichtje of kleine attentie vanuit het team:

• verjaardag
• overlijdensdatum
• laatste dag in de kinderopvang of instapdatum op school
• …

Creëer een veilige en warme omgeving

Over heel kleine kindjes wordt vaak gezegd dat ze zich nog niet bewust zijn van verdriet of rouw in hun omgeving. Wij durven dat tegen te spreken. Ook de allerkleinsten voelen het verdriet, de spanning, de leegte… maar ook de nabijheid, de zachtheid en de geborgenheid. Juist daarom is het belangrijk om in deze woelige periode een sfeer te creëren waarin de kinderen zich veilig voelen en waar warmte voelbaar is. Dit is allesbehalve makkelijk want als verzorger wordt je vaak zelf overspoeld met verdriet, onzekerheid en machteloosheid. Probeer hierin je weg te vinden, maar onthoud vooral dat je het niet altijd perfect hoeft te doen. 

Een leeg plekje

Wanneer een kindje overlijdt, wordt het gemis soms heel concreet zichtbaar in de kinderopvang. Het leeg stoeltje, bedje of kapstokje kan een sterke confrontatie zijn. Er bestaat geen juiste of foute manier om hiermee om te gaan. Sommigen laten de plaats nog een tijdje leeg, anderen kiezen ervoor om samen te beslissen hoe ze hiermee omgaan. Zoek met het hele team naar een manier die voor jullie juist voelt. Soms helpt het om tijdelijk een foto of een kaarsje op die plek te zetten.

Richt een troostplek in

Een centrale troostplek helpt om ruimte te geven aan verdriet en herinneringen. Je kan deze troostplek vormgeven met een bloemetje, theelichtje op batterijen, zakdoekjes, foto’s, knutselwerkjes,… Bij de troostplek kunnen jullie een rouwregister neerleggen. Hierin kunnen herinneringen verzameld worden. Het kan een mooi gebaar zijn om ook ouders van andere kinderen uit de opvang de kans te geven om hier iets neer te schrijven, te tekenen of achter te laten voor het gezin van het overleden kind.

Verzamel herinneringen

Als verzorgers in de kinderopvang hoorden jullie bij de groep van belangrijke personen in het jonge leven van het overleden kindje. Misschien kenden jullie hem of haar beter dan sommige familieleden of vrienden van de ouders. Het kan betekenisvol zijn om de herinneringen die jullie samen gemaakt hebben te bundelen, in een boekje dat jullie aan het gezin schenken. Zo’n herinneringsboekje of – kaftje kan heel persoonlijk ingevuld worden, bijvoorbeeld met:

• Foto’s
• Knutselwerkjes van de andere kinderen van je opvang
• Warme woorden van het hele team
• Fijne anekdotes
• Teksten van het liedje waar het kind graag op danste
• …

Zorg voor jezelf en je collega’s

Het verlies raakt ook jullie als verzorger of collega. Het is normaal dat dit heel wat emoties oproept. Probeer daarom ook zorg te dragen voor jezelf en voor elkaar als team. Verdriet hoef je niet altijd te verbergen. Durf aan te geven wanneer iets moeilijk voelt of wanneer je steun nodig hebt. Vaak staan collega’s, ouders of andere mensen graag klaar om een warme schouder te bieden.

Het kan zijn dat je als team opmerkt dat jullie erg verschillend rouwen. De ene collega voelt zich bevroren, de andere gaat in de praktische modus. De ene wil er veel over praten, de andere rouwt liever in stilte. Benoem deze verschillen naar elkaar toe, en zoek naar manieren om aan die verschillende noden tegemoet te komen, zonder elkaar of jezelf uit het oog te verliezen.

Ook wij staan voor jullie klaar. Samen zorgen we voor een warm dekentje van troost en hoop. Op onze webshop vind je onze hartjespin. Door deze pin te dragen tonen jullie als team aan elkaar dat jullie het overleden kindje herdenken en meedragen in jullie hart en herinneringen.

Ga voorzichtig om met pers en media

Wanneer een kind overlijdt in je kinderopvang, kan het gebeuren dat media contact opnemen. Ga hier zorgvuldig mee om en vraag altijd eerst toestemming aan de ouders voordat er informatie of een foto van het kind gedeeld wordt. Respect voor het gezin en hun privacy blijft altijd het belangrijkste. Soms is pers opdringerig en proberen ze op een andere manier informatie te bekomen. Denk na hoe je hiermee omgaat. Bijvoorbeeld door de koestervlag te gebruiken om inkijk te beperken of andere ouders op voorhand te verwittigen met de vraag om respect te hebben en niet met de pers te spreken.