Ga naar de inhoud

Kinderen en rouw

Elk kind rouwt op zijn of haar eigen manier. Er bestaat geen vast stappenplan of juiste manier om hiermee om te gaan. Wat vooral belangrijk is, is dat kinderen op een eerlijke en begrijpelijke manier worden aangesproken en dat ze ruimte krijgen om hun eigen rouw vorm te geven.

De ontwikkelingsfasen kunnen helpen om te begrijpen hoe kinderen bepaalde concepten, zoals dood en afscheid, beleven en begrijpen op verschillende leeftijden. Het zijn geen strikte richtlijnen, maar eerder een houvast. De leeftijden zijn dan ook ruim te bekijken en verschillen van kind tot kind.

Probeer vooral te kijken naar wat jouw kind nodig heeft. Sommige kinderen willen praten, anderen spelen liever. Sommigen vinden troost in een ritueel of een eigen plekje, terwijl anderen aangeven hoe ze vastgehouden of getroost willen worden. Door hen hierin mee te laten bepalen, geef je hen de ruimte om op hun eigen manier met verlies om te gaan.

Twee tips die vaak echt helpen

Soms zijn het net kleine dingen die een groot verschil maken in hoe kinderen omgaan met rouw. Hieronder delen we twee inzichten die in de praktijk vaak heel helpend blijken.

Wanneer een kind een moeilijke of onverwachte vraag stelt, hebben we als volwassenen vaak de reflex om meteen een goed en correct antwoord te geven. We willen het juist uitleggen, geruststellen of duidelijkheid bieden. Maar vaak vertrekken we daarbij vanuit ons eigen denkkader en dat is niet altijd afgestemd op hoe kinderen denken en voelen.

Gekke vragen…

Een eenvoudige, maar heel krachtige stap is om de vraag eerst terug te geven:
“Wat denk jij?”

Kinderen hebben vaak hun eigen beelden en antwoorden. En die zijn soms verrassend zacht, troostend of geruststellend.

Zo kan een kind op de vraag
“Is het zacht in een kistje?”
bijvoorbeeld antwoorden:
“Ja, heel zacht. Met wol en kussentjes. Het is eigenlijk een heel fijn bedje.”

Door eerst te luisteren naar hun antwoord, sluit je aan bij hun beleving. ”

Geeft je kind een antwoord dat hen zelf bang maakt of onrustig maakt?
Dan kan je zacht mee vorm geven:
“Ik denk dat het …”
“Ik stel me voor dat het eerder …

Zo help je om hun verbeelding terug wat veiliger en zachter te maken.

Laat ruimte voor wat een kind wil geloven

Kinderen kunnen vragen stellen over wat er na de dood gebeurt.
“Waar is hij nu?”
“Wat gebeurt er als je dood bent?”

Vaak zijn er binnen gezinnen verschillende overtuigingen of verhalen: geloof, spiritualiteit of symboliek. Het kan eigenlijk vanalles zijn.

In plaats van één “juist” antwoord te geven, kan het helpend zijn om ruimte te laten voor wat een kind zelf gelooft of wil geloven:
“Je mag geloven wat voor jou goed voelt.”
“Sommige mensen geloven dat … omdat dat hen troost geeft.”

Je kan bijvoorbeeld zeggen:

  • “Sommige mensen geloven in een hemel of in God.”
  • “Anderen denken aan een sterretje, waar iemand naartoe gaat.”
  • “Er zijn ook mensen die geloven dat iemand op een andere manier dichtbij blijft.”

Zo geef je kinderen de vrijheid om hun eigen betekenis te zoeken.

Aanrader

Maak je je zorgen om je kind, kleinkind of een kind in je omgeving dat met verlies te maken kreeg? Dan kan het helpend zijn om wat extra houvast te vinden in hoe je hiermee kan omgaan.

Op een andere pagina bundelden we 10 concrete tips die oorspronkelijk geschreven zijn voor ouders van kinderen die een klasgenootje moeten missen, maar die in de praktijk veel breder toepasbaar zijn. Ze geven inzicht in hoe kinderen rouwen, welke reacties normaal zijn en hoe je als volwassene nabij kan blijven.

Je kan ze gerust gebruiken als inspiratie om je kind te ondersteunen, in welke vorm van verlies dan ook.

Inspiratie

Hieronder verzamelen we nog enkele nuttige links die je mogelijk kunnen helpen en verder kunnen inspireren om samen met kinderen aan de slag te gaan met rouw en verdriet. Maak je je ergens zorgen over of zit je ergens mee? Durf ons dan gerust even een berichtje sturen, we denken graag met je mee of proberen je door te verwijzen naar andere organisaties en professionals die je mogelijk kunnen helpen. En tenslotte, zorg ook altijd goed voor jezelf in tijden van verdriet, het is een cliché, maar het klopt wel: je kan past goed voor anderen zorgen als je ook voor jezelf (laat) zorgen.