Woorden vol troost

De juiste woorden vinden om te reageren op ondenkbaar verdriet, het verlies van een kind, is ontzettend moeilijk. En we moeten daar heel eerlijk in zijn: er zijn foute woorden. Ouders van een overleden kind krijgen soms dingen te horen die hen ontzettend diep kwetsen. Die hen helemaal uit evenwicht brengen. Maar het ‘doodzwijgen’ van verdriet, doen alsof er niets gebeurt is en na een holle ‘veel sterkte’ gewoon overgaan tot de orde van de dag, dat doet wellicht nog veel meer pijn.

We zien het dan ook als onze missie om de omgeving van (groot)ouders die een kind hebben verloren woorden te geven. Op deze pagina geven we je graag een aantal heel concrete tips en voorbeelden. Hopelijk kunnen ze je inspireren tot mooie gesprekken. Tot lieve zinnetjes die voor ouders wel degelijk een groot verschil kunnen maken.

Gesprekstarters voor een eerste contact

Veel mensen willen iets zeggen wanneer ze ouders tegenkomen die een kind verloren zijn. Maar net op die onverwachte momenten in de supermarkt, op straat, aan de schoolpoort schieten woorden vaak tekort. Je wil iets zeggen…maar je weet niet wat. Of je zegt niets… en dat voelt ook niet juist. Weet dat iets kleins zeggen vaak al genoeg is. Je hoeft geen perfect gesprek te voeren.

Wat kan je zeggen?

Hou het eenvoudig, oprecht en kort:

“Ik denk veel aan jullie.”
“Er zijn geen woorden?”
“Ik zou willen vragen hoe het gaat, maar de vraag is zo banaal.”
“Ik weet niet goed wat te zeggen, maar ik wilde even hallo zeggen.”

Als het een kort moment is

Soms is er geen ruimte voor een gesprek. Dat hoeft ook niet.

“Ik wilde gewoon even zeggen dat ik aan jullie denk.”
“Fijn om je even te zien.”
“Ik ben er nog altijd voor jullie.”

Een korte erkenning is vaak waardevoller dan niets zeggen.

Als je merkt dat het moeilijk is

Soms zie je dat het zwaar is, of voel je dat iemand niet wil praten.

“Je hoeft nu niets te zeggen, maar weet dat ik aan je denk.”
“Ik wilde je gewoon even groeten en een knuffel geven.”

Respecteer het moment. Niet elk moment is geschikt om stil te staan.

Wat je beter vermijdt

wegkijken of doen alsof je iemand niet ziet
meteen van onderwerp veranderen
zware of lange gesprekken starten op een onverwacht moment
uitspraken zoals:
“Hoe gaat het nu echt?” (te zwaar voor op straat)
“Je ziet er goed uit” (kan dubbel aanvoelen)

Een gesprek afronden

Let op bij het afronden van je gesprek. Verval niet in holle clichés zoals ‘veel sterkte’ of ‘hou je goed’ of ‘bel maar als er iets is’.
Sluit bijvoorbeeld wel af met een heel concreet aanbod (‘Zal ik morgen iets om te eten brengen?’ ‘Kan ik dit weekend je oudste kind opvangen?’). Soms kan je een gesprek ook afsluiten met een kleine aanraking, zoals een troostend klopje op een schouder of arm.

Zonder woorden laten zien dat je meeleeft

Niet iedereen vindt het makkelijk om woorden te geven aan wat hij of zij voelt. En dat hoeft ook niet altijd. Soms zit de grootste steun in een klein gebaar. Iets stil, maar zichtbaar. Iets dat zegt: ik ben je niet vergeten. Voor ouders kan dat heel veel betekenen.

Kleine signalen van verbondenheid

Er zijn verschillende manieren om te tonen dat je meeleeft, zonder iets te moeten zeggen:

een hartjespin dragen die verbondenheid toont
een hartje of sticker op je auto kleven
een poster of symbool zichtbaar ophangen, bijvoorbeeld tijdens de Koesterweek
deelnemen aan Rondje Wereld ter ere van hun kindje
een kaarsje branden en daar een foto van sturen.
een kaartje sturen zonder veel woorden

Deze kleine gebaren geven ouders het gevoel dat hun kind niet vergeten wordt.
Dat hun verhaal nog leeft, ook in de omgeving.

Waarom dit zo helpend kan zijn

Voor ouders voelt het vaak alsof de wereld snel weer verdergaat. Alsof hun verlies stilaan onzichtbaar wordt. Wanneer iemand via een klein teken laat zien dat ze nog denken aan hun kind, kan dat enorm veel betekenen. Je hoeft niets te zeggen om nabij te zijn.

Schrijf een kaartje

Sociale media zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven en spelen in gelukkige en verdrietige tijden vaak een belangrijke rol bij onze omgang met elkaar. Ook wanneer een kind(je) sterft uiten ouders hun verdriet vaak op sociale media. En dat kan een zegen zijn, want ouders krijgen op die platformen dan vaak een tsunami aan hartjes en korte zinnetjes van steun en kracht. Maar… probeer er wel op te letten dat zo’n digitaal hartje je niet ontslaat van je verantwoordelijkheid in de ‘echte’ wereld. Dat klinkt misschien zwaar, maar wij zijn er bij het Berrefonds wel degelijk van overtuigd dat je – wanneer er in je omgeving een kind sterft – mee kan en moet zorgen voor het ondersteunen van het getroffen gezin. En een snelle ‘veel sterkte’ op sociale media is een mooi begin, maar het zou daar niet mogen ophouden. Wij zijn fan van regelmatige kaartjes of kleine koestergeschenkjes. Omdat je op die manier kan laten zien dat je het verdriet erkent en het is ook een manier om aan te geven dat je echt tijd wil maken om er voor een gezin te zijn. Maar het is niet eenvoudig om de juiste woorden te vinden. In ons boek Het rouwt in jou geven we een heleboel voorbeelden. Hier geven we alvast enkele concrete tips:

Durf de naam van het overleden kind(je) te vermelden op het kaartje.
Schrijf gerust ‘hier heb ik geen woorden voor’ of ‘ik weet niet wat ik kan schrijven’, dat is helemaal oké.
Als het kindje stierf tijdens de zwangerschap of net na de geboorte, mag je de ouders zeker proficiat wensen, ze werden mama en papa!
Beschrijf een mooie herinnering of anekdote, dat mag echt heel concreet.
Het is fijn om een kaartje te krijgen op verjaardagen en andere bijzondere data, maar ook op een ‘gewone’ dag kan een kaartje wonderen doen.
Kies een mooi kaartje dat bij het gezin past.

Een bingo van foute uitspraken

We vinden het ontzettend belangrijk dat framily voldoende woorden van troost en ondersteuning kan vinden. En we hopen je al geïnspireerd te hebben. Maar laat ons dan toch eindigen met iets gedurfder. Want ja, we winden er geen doekjes om, er zijn ook heel pijnlijke en ‘foute’ uitspraken die ouders regelmatig moeten aanhoren. We willen die graag de wereld uit helpen. En we maakten daarom in ons boek ‘Het rouwt in jou’ een Bingo van foute uitspraken. Absoluut niet om je af te schrikken, wel als een kleine troost en herkenning voor ouders en wie weet ook als eye-opener naar de omgeving. Het zijn vaak zinnen die voorbijgaan aan het huidig verdriet en ouders al richting de toekomst duwen. Erkenning van het NU is super belangrijk. Dit soort zinnetjes zeg je dus beter niet…