Het verlies van een baby of peuter die een plekje had in jullie kinderopvang laat een grote leegte achter. Bij begeleiders die dagelijks warme zorg droegen. Bij andere kinderen uit de groep die plots een vriendje moeten missen. Bij ouders die misschien met veel vragen zitten. Bij collega’s die mee willen dragen, maar niet weten hoe.
In deze intens verdrietige periode geven wij je graag wat houvast. Niet omdat er een juiste manier bestaat om hiermee om te gaan, wel omdat kleine gebaren, warme woorden en zorg voor elkaar een wereld van verschil kunnen maken.
In de eerste dagen en weken komt er veel op jullie af. Tegelijk willen jullie zo goed mogelijk zorgen voor de andere kinderen, voor het gezin van het overleden kind en voor elkaar. Met onderstaande tips willen we jullie graag houvast en richting geven in die eerste moeilijke dagen en weken.
Een warm contact met het gezin van het overleden kind
Betuig op een warme, zachte manier je medeleven aan het gezin van het overleden kind. Als verzorgers hebben jullie hun kind goed gekend en het overlijden raakt jullie diep. Ouders waarderen het vaak enorm om dit van jullie te horen. Loop je vast in de zoektocht naar de juiste woorden? Neem dan zeker eens een kijkje op deze pagina.
Meestal liggen er in de kinderopvang nog spullen van het kindje zoals reservekledij, een knuffeltje, een knutselwerkje, … Het kan een idee zijn om deze te verzamelen in een mooie doos. Spreek met de ouders af op welke manier ze deze spullen graag ontvangen. Sommige ouders verzamelen alles wat van hun kind is graag zo snel mogelijk. Anderen geven dit liever wat tijd, en komen het misschien na de uitvaart graag zelf ophalen. Volg het tempo van de ouders, en doe enkele concrete voorstellen waaruit ze kunnen kiezen.
Bespreek met de ouders van het overleden kind welke informatie gedeeld mag worden met ouders en andere betrokkenen. Sommige gezinnen vinden het belangrijk dat bepaalde details privé blijven. Door dit vooraf af te stemmen, vermijden jullie dat informatie gedeeld wordt die zij liever voor zichzelf houden.
Ook na deze eerste intense dagen en weken vinden ouders het soms fijn om nog in contact te blijven met de verzorgers die hun kind goed gekend hebben. Stuur af en toe een kaartje of berichtje. Bijvoorbeeld om te laten weten dat je aan hen denkt of om te vertellen dat jullie vandaag met het team een fijne herinnering aan hun kind deelden.
Bepaalde data kunnen voor het gezin extra verdrietig zijn. Noteer deze in jullie kalender en zorg die dag voor een kaartje, berichtje of kleine attentie vanuit het team:
- verjaardag
- overlijdensdatum
- laatste dag in de kinderopvang of instapdatum op school
- …
Creëer een veilige en warme omgeving
Over heel kleine kindjes wordt vaak gezegd dat ze zich nog niet bewust zijn van verdriet of rouw in hun omgeving. Wij durven dat tegen te spreken. Ook de allerkleinsten voelen het verdriet, de spanning, de leegte… maar ook de nabijheid, de zachtheid en de geborgenheid. Juist daarom is het belangrijk om in deze woelige periode een sfeer te creëren waarin de kinderen zich veilig voelen en waar warmte voelbaar is. Dit is allesbehalve makkelijk want als verzorger wordt je vaak zelf overspoeld met verdriet, onzekerheid en machteloosheid. Probeer hierin je weg te vinden, maar onthoud vooral dat je het niet altijd perfect hoeft te doen.
Een leeg plekje
Wanneer een kindje overlijdt, wordt het gemis soms heel concreet zichtbaar in de kinderopvang. Het leeg stoeltje, bedje of kapstokje kan een sterke confrontatie zijn. Er bestaat geen juiste of foute manier om hiermee om te gaan. Sommigen laten de plaats nog een tijdje leeg, anderen kiezen ervoor om samen te beslissen hoe ze hiermee omgaan. Zoek met het hele team naar een manier die voor jullie juist voelt. Soms helpt het om tijdelijk een foto of een kaarsje op die plek te zetten.
Richt een troostplek in
Een centrale troostplek helpt om ruimte te geven aan verdriet en herinneringen. Je kan deze troostplek vormgeven met een bloemetje, theelichtje op batterijen, zakdoekjes, foto’s, knutselwerkjes,… Bij de troostplek kunnen jullie een rouwregister neerleggen. Hierin kunnen herinneringen verzameld worden. Het kan een mooi gebaar zijn om ook ouders van andere kinderen uit de opvang de kans te geven om hier iets neer te schrijven, te tekenen of achter te laten voor het gezin van het overleden kind.
Verzamel herinneringen
Als verzorgers in de kinderopvang hoorden jullie bij de groep van belangrijke personen in het jonge leven van het overleden kindje. Misschien kenden jullie hem of haar beter dan sommige familieleden of vrienden van de ouders. Het kan betekenisvol zijn om de herinneringen die jullie samen gemaakt hebben te bundelen, in een boekje dat jullie aan het gezin schenken. Zo’n herinneringsboekje of – kaftje kan heel persoonlijk ingevuld worden, bijvoorbeeld met:
- Foto’s
- Knutselwerkjes van de andere kinderen van je opvang
- Warme woorden van het hele team
- Fijne anekdotes
- Teksten van het liedje waar het kind graag op danste
- …
Zorg voor jezelf en je collega’s
Het verlies raakt ook jullie als verzorger of collega. Het is normaal dat dit heel wat emoties oproept. Probeer daarom ook zorg te dragen voor jezelf en voor elkaar als team. Verdriet hoef je niet altijd te verbergen. Durf aan te geven wanneer iets moeilijk voelt of wanneer je steun nodig hebt. Vaak staan collega’s, ouders of andere mensen graag klaar om een warme schouder te bieden.
Het kan zijn dat je als team opmerkt dat jullie erg verschillend rouwen. De ene collega voelt zich bevroren, de andere gaat in de praktische modus. De ene wil er veel over praten, de andere rouwt liever in stilte. Benoem deze verschillen naar elkaar toe, en zoek naar manieren om aan die verschillende noden tegemoet te komen, zonder elkaar of jezelf uit het oog te verliezen.
Ook wij staan voor jullie klaar. Samen zorgen we voor een warm dekentje van troost en hoop. Op onze webshop vind je onze hartjespin. Door deze pin te dragen tonen jullie als team aan elkaar dat jullie het overleden kindje herdenken en meedragen in jullie hart en herinneringen.
Ga voorzichtig om met pers en media
Wanneer een kind overlijdt in je kinderopvang, kan het gebeuren dat media contact opnemen. Ga hier zorgvuldig mee om en vraag altijd eerst toestemming aan de ouders voordat er informatie of een foto van het kind gedeeld wordt. Respect voor het gezin en hun privacy blijft altijd het belangrijkste. Soms is pers opdringerig en proberen ze op een andere manier informatie te bekomen. Denk na hoe je hiermee omgaat. Bijvoorbeeld door de koestervlag te gebruiken om inkijk te beperken of andere ouders op voorhand te verwittigen met de vraag om respect te hebben en niet met de pers te spreken.