Bij het Berrefonds geloven wij heel sterk in de enorme kracht van lotgenotencontact.
Lotgenoten zijn vaak pure klompjes goud die met een half woord of een blik al begrijpen wat jij soms niet kan vertellen. Lotgenoten onder elkaar kunnen troosten, inspireren, houvast bieden en een klankbord zijn.

Bij het Berrefonds zetten we daarom heel erg in op heel verschillende vormen van laagdrempelig lotgenotencontact. Dat kan in de wekelijkse inloopmomenten in onze Koesterhuizen maar ook op allerlei andere manieren zodat er hopelijk wel altijd een manier is die goed voelt voor jou. Wees welkom!

Lotgenotencontact in een Koesterhuis

Online koesterbabbel

Is het voor jou niet zo eenvoudig om naar een Koesterhuis te komen? Of is er een andere reden waarom jij liever voor een online koesterbabbel kiest met een vrijwilliger van het Berrefonds? Dan kan je via onderstaande knop een online babbel aanvragen, we nemen dan contact met je op om een afspraak in te plannen. Ook deze babbels zijn gratis.

Glinsterhulp

Via het online platform Glinsterhulp, kan je in contact komen met lotgenoten waarmee je je verhaal, je verdriet, je hoop, je twijfels, je dromen, … kan delen. Je leest er de verhalen van mama’s, papa’s, grootouders, tantes en andere framily die te maken kregen met het verlies van een baby of kind. Je kan via het platform veilig en snel een berichtje naar een van onze Glinsterhulpen sturen. Elke Glinsterhulp is een warme vrijwilliger van het Berrefonds die opleiding en ondersteuning krijgt, dus je bent in goede handen!

Koestervragen

Soms zit je als ouder, grootouder, meter, peter,… van een overleden kindje met een vraag. Je twijfelt hoe je iets best zou aanpakken en bent benieuwd hoe lotgenoten hiermee zijn omgegaan. Omdat we weten dat iedereen vroeg of laat een vraag heeft die hij of zij niet zomaar aan iedereen durft of wil stellen, hebben wij op onze pagina op sociale media een wekelijkse rubriek: ‘de koestervraag’.

Laat je gerust inspireren en help anderen met jouw inzichten of stel via dit formulier jouw vraag, dan doen we ons uiterste best om ze snel aan bod te laten komen.

Voor gezinnen die een opgroeiend kind missen

Hoewel het Berrefonds een warm en toegankelijk aanbod heeft voor alle gezinnen die een kind moeten missen, merken we dat ouders van een opgroeiend kind soms andere noden ervaren. Omdat dit verlies minder vaak voorkomt, is het niet altijd vanzelfsprekend om andere ouders in een gelijkaardige situatie te ontmoeten.

Daarom voorzien we, aanvullend op ons brede aanbod, ook enkele initiatieven die specifiek gericht zijn op gezinnen die een opgroeiend kind missen. Zo kunnen jullie als ouder aansluiten bij de besloten Facebookgroep ‘Koesterouders Berrefonds’, waar je in contact komt met lotgenoten. Daarnaast organiseren we meerdere keren per jaar Koesterwandelingen, waaraan je samen met je gezin of familie kan deelnemen.

Wanneer een baby of kind overlijdt in het ziekenhuis, staan zorgverleners naast ouders bij een van de meest ingrijpende momenten van hun leven. De Koesterkoffer is naast een houvast voor ouders ook ontwikkeld als een praktische tool voor zorgverleners om ouders te ondersteunen bij afscheid nemen en het maken van tastbare herinneringen aan hun kind.

De materialen in de koffer helpen om een warm en waardig afscheid mogelijk te maken, en geven zorgverleners houvast in een situatie die vaak emotioneel en complex is. Geen lezer? Bekijk dan zeker het webinar dat onze collega gaf voor de zorg onderaan onze pagina.

Wanneer gebruik je de Koesterkoffer?

De Koesterkoffer kan worden ingezet wanneer een baby of kind in de laatste palliatieve dagen is of overlijdt op de verloskamer, neonatologie, pediatrie, intensieve zorgen en spoedgevallen. Soms wordt de koesterkoffer ook in gebruik genoemen bij de begrafenisondernemer of in het mortuarium.

Het Berrefonds heeft twee soorten Koesterkoffers. Een voor baby’s en één voor opgroeinde kinderen tot 12 jaar. De inhoud is afgestemd op deze 2 groepen. Het is dan ook vanzelfsprekend dat het belagrijk is om de juiste koffer te gebruiken.

Liefdevol verzorgen

In beide koesterkoffers vind je een washandje en zeepblaadjes. Wanneer het mogelijk is, kan het waardevol zijn om ouders te betrekken bij de verzorging van hun baby of kind. Dit kan helpen om nog even heel dichtbij te zijn en zelf iets te kunnen doen.

Het samen aandoen van de koesterbandjes, bij het kind en binnen het gezin, kan een bijzonder betekenisvol moment zijn. Ook het nemen van afdrukken kan deel uitmaken van dit moment, bijvoorbeeld vóór het wassen.

Sommige ouders kiezen ervoor om een haarlokje te bewaren. Knip dit altijd voorzichtig achteraan en nooit zonder toestemming van de ouders. Je kan het nadien bewaren in het voorziene buisje. Bij heel jonge baby’s kan dit eventueel ook een stukje navelstreng zijn.

Bij oudere kinderen kan het mooi zijn om samen een afdruk van een kus te maken met lippenstift op de witte kaartjes. Kleine, liefdevolle handelingen zoals deze kunnen helpen om herinneringen tastbaar te maken.

Hoe introduceer je de Koesterkoffer bij ouders?

Het aanbieden van een Koesterkoffer vraagt om zachtheid en fijngevoeligheid. Niet elk gezin reageert op dezelfde manier op het moment van overlijden, en de omstandigheden kunnen zo verschillend zijn dat er in de eerste uren soms weinig ruimte is om hierover te spreken. Sommige ouders willen meteen herinneringen maken, anderen hebben daar meer tijd voor nodig. Daarom is het belangrijk om de Koesterkoffer rustig en zonder druk te introduceren, op een moment dat het voor ouders enigszins haalbaar voelt.

Tegelijk zien we in de praktijk hoe waardevol het is dat ouders de Koesterkoffer toch leren kennen en, als het kan aanvaarden. Op het moment zelf zijn ouders zich vaak nog niet bewust van wat er allemaal mogelijk is of wat de inhoud kan betekenen. Pas later wordt duidelijk hoe belangrijk die kleine, tastbare herinneringen kunnen zijn. Soms ervaren ouders achteraf spijt wanneer ze de mogelijkheden niet volledig hebben begrepen.

De manier waarop je de Koesterkoffer introduceert, maakt hierin een groot verschil. Door rustig uit te leggen wat erin zit en wat ouders ermee kunnen doen, zonder iets op te dringen, geef je hen de kans om op hun eigen tempo keuzes te maken, met zo weinig mogelijk spijt achteraf. Het gaat niet om alles meteen te doen, maar om de mogelijkheid te openen.

Bied de koffer meerdere keren aan
Sommige ouders zijn op het eerste moment nog te overweldigd om beslissingen te nemen. Daarom kan het helpend zijn om bepaalde mogelijkheden later nog eens opnieuw aan te bieden. Het hoeft ook niet alles of niets te zijn. Soms kiezen ouders maar één herinnering of één moment. Belangrijk hierbij is dat ouders altijd zelf kunnen kiezen wat ze wel of niet willen doen.

Begeleid ouders bij het gebruik
Veel ouders weten niet goed wat er allemaal mogelijk is. Als zorgverlener kan je hen zacht begeleiden:

• uitleg geven bij de materialen
• voorstellen doen zonder te sturen
• helpen bij het maken van afdrukjes
• ondersteunen bij het aankleden van hun baby

Het belangrijkste is dat ouders zich gesteund en niet onder druk gezet voelen.

Enkele introductiezinnen die je kan gebruiken

“We gebruiken hier een Koesterkoffer gevuld met materiaal die ouders helpen om laatste herinneringen te maken. Zal ik ze er even bijnemen? We kunnen samen de inhoud bekijken en zien wat voor jullie goed voelt.”

“We begrijpen dat dit niet het goede moment is, maar willen even meegeven dat we hier werken met de Koesterkoffer. Deze is gevuld met materiaal die ouders helpen om laatste herinneringen te maken. Is het ok dat we hiermee aan slag gaan, zodat we geen kostbare zaken laten verloren gaan?” (vb acuut overlijden)

Nog enkele belangrijke aandachtspunten

• Bied de Koesterkoffer in zijn geheel aan aan ouders. Zij kiezen zelf wat ze wel of niet willen gebruiken.
• De koffer kan ook al in een palliatieve fase ingezet worden.
• Maak ouders attent op de koesterbandjes in de koffer. Dit wordt door ouders als meest waardevol item omschreven.
• Bij gescheiden ouders kan het helpend zijn om twee koffers te voorzien.
• Gebruik het linnenzakje in plaats van plastic voor het bewaren kleding of een lakentje.
• Zorg voor een duidelijk aanspreekpunt binnen de afdeling.
• Informeer indien nodig een steunfiguur van het gezin.

Twee webinars rond het gebruik van de Koesterkoffer

Het verlies van een kind is één van de meest ingrijpende gebeurtenissen die ouders kunnen meemaken. In deze kwetsbare periode is het essentieel dat zorgverleners niet alleen emotionele steun bieden, maar ook oog hebben voor de culturele en religieuze context van het gezin. Cultuursensitieve zorg speelt hierbij een belangrijke rol.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen cultuur en geloof. Geloofssystemen bieden vaak duidelijke handvatten, rituelen en richtlijnen rond overlijden, rouw en afscheid nemen. Denk aan specifieke gebruiken rond waken, begraven, bidden of herdenken. Cultuur daarentegen gaat breder en omvat waarden, gewoonten en manieren van omgaan met verlies die niet altijd religieus bepaald zijn. Beide beïnvloeden hoe ouders en families rouwen.

Voor veel zorgverleners is dit echter een uitdagend terrein. Er is vaak onzekerheid, gebrek aan kennis en soms ook terughoudendheid om hierover in gesprek te gaan. Angst om iets verkeerd te zeggen of te doen, kan ertoe leiden dat belangrijke vragen niet gesteld worden. Nochtans ligt net daar een kans: door nieuwsgierig en open te zijn, kunnen zorgverleners beter aansluiten bij wat ouders nodig hebben.

Het is helpend om actief te peilen naar vragen zoals:

• “Zijn er bepaalde rituelen of gebruiken die voor jullie belangrijk zijn?”
• “Hoe kunnen wij jullie hierin ondersteunen?”
• “Zijn er zaken waar we zeker rekening mee moeten houden?”

Deze open houding toont respect en geeft ouders de ruimte om hun noden te delen.

In sommige culturen speelt de familie een centrale rol en wordt het ouderpaar als het ware beschermd of afgeschermd. Zorgverleners kunnen dan het gevoel krijgen moeilijk toegang te krijgen tot de ouders.

Enkele tips om hiermee om te gaan:

• Erken de rol van de familie en toon respect voor hun betrokkenheid
• Probeer een vertrouwenspersoon binnen de familie te identificeren die kan helpen bruggen te bouwen
• Vraag expliciet of en wanneer je even alleen met de ouders kan spreken
• Blijf transparant communiceren over je intenties: ondersteuning bieden, geen controle uitoefenen
• Wees geduldig: vertrouwen vraagt tijd
  

Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat ouders soms bewust op zoek gaan naar begeleiding door iemand met dezelfde geloofsovertuiging. Dit kan drempels verlagen: een hulpverlener met gedeelde achtergrond kent vaak de rituelen, begrijpt de betekenis ervan en kan makkelijker aansluiten bij de beleving van het verlies. Dit betekent niet dat andere zorgverleners geen rol kunnen spelen, maar wel dat samenwerking en doorverwijzing waardevol kunnen zijn.

Bij gemengde huwelijken kan er bovendien sprake zijn van twee verschillende geloofsovertuigingen binnen één gezin. Dit kan het rouwproces en de keuzes rond afscheid extra complex maken. Partners kunnen elk andere noden, verwachtingen of rituelen belangrijk vinden, wat spanningen met zich kan meebrengen in een periode die al bijzonder kwetsbaar is.

Voor zorgverleners kan het helpend zijn om dit expliciet te benoemen:

• “Ik kan me voorstellen dat dit moeilijk kan zijn wanneer jullie vanuit verschillende overtuigingen kijken naar afscheid en rouw.”
  

Het erkennen van deze mogelijke spanning kan net ruimte creëren voor gesprek. Het geeft ouders toestemming om hun twijfels, verschillen of zorgen uit te spreken. Vanuit die openheid kan samen gezocht worden naar wat voor hen als koppel en als gezin haalbaar en betekenisvol is.

Tot slot is het belangrijk om ook binnen een cultuursensitieve benadering het aanbod van de koesterkoffer te blijven doen. Ga er niet van uit dat ouders dit niet wensen omwille van hun achtergrond of overtuiging. Het is essentieel om dit aanbod duidelijk en eenvoudig uit te leggen, zeker wanneer ouders de Nederlandse taal minder goed beheersen.

Benadruk hierbij dat:

• de koesterkoffer kosteloos is
• ouders niet verplicht zijn om alles te gebruiken of aan te nemen
• zij zelf kunnen kiezen wat voor hen passend voelt
  

Voor sommige ouders kan er schroom of angst zijn voor mogelijke kosten, waardoor ze het aanbod weigeren. Door expliciet te benoemen dat het gratis is, verlaag je deze drempel en geef je hen de kans om toch gebruik te maken van wat voor hen steunend kan zijn.

Cultuursensitieve zorg vraagt geen perfecte kennis van alle culturen of religies. Het vraagt vooral een houding van openheid, respect en bereidheid om te leren. Door nieuwsgierig te zijn, verschillen te durven benoemen en in dialoog te gaan, kunnen zorgverleners ouders ondersteunen op een manier die recht doet aan hun unieke manier van rouwen.