Ga naar de inhoud

Na het verlies van een kind heb je in België officieel recht op tien dagen rouwverlof.

Voor de meeste ouders is dit uiteraard niet voldoende (al is het ook helemaal prima als jij net troost kan vinden in de structuur en afleiding van je werk). Op deze pagina proberen we je een overzicht te geven van alle stelsels die bestaan en waar je eventueel recht op hebt.

Lees alles rustig door en probeer je te laten helpen door je arts, de sociale dienst van je werk of nog andere professionals.

Ben je naast deze administratieve informatie op zoek naar informatie over hoe je rouwen en werken kunt combineren? Lees dan even hier verder.

De rechten die je als ouder van een stilgeboren baby wel of niet hebt, zijn vastgelegd in de Belgische wetgeving. Als je je daarin zou verdiepen, besef dan dat er heel vaak juridische termen en ambtelijke formuleringen gebruikt worden. De wet spreekt bijvoorbeeld van een ‘levenloos kind’, dat is vaak heel kwetsend en pijnlijk voor ouders, we willen je hier dus graag even voor waarschuwen.

De Belgische wetgeving maakt een strikt onderscheid op basis van de zwangerschapsduur. Maar let op, die berekening is complex en er is ook een verschil tussen de medische en wettelijke zwangerschapsduur.

Berekening zwangerschapsduur

Stilgeboorte bij minder dan 27 weken en 5 dagen

Voor stilgeboren baby’s onder de 27w5d zwangerschap is er eigenlijk geen duidelijk wettelijk kader. Je baby is in dit geval geen rechtspersoon en bestaat dus volgens de wet niet. Je hebt geen recht op sociale tegemoetkomingen, m.a.w. je krijgt geen zwangerschapsverlof, kraamgeld of rouwverlof.

Je bent in dit geval niet verplicht om een begraving of crematie te regelen. Vaak kan het ziekenhuis dit voor je opnemen. Doe wel even navraag want de gewoontes zijn overal anders. Sommige ziekenhuizen hebben een regeling met de plaatselijke begraafplaats en zorgen voor een anoniem sterretje op de sterretjesweide. In andere ziekenhuizen wordt het lijkje anoniem vernietigd. Dit kan in je latere rouwbeleving heel moeilijk zijn.

Natuurlijk is dit een grijze zone. Als een foetus geen rechtspersoon is, kunnen ouders in principe hun baby mee naar huis nemen. De meeste ziekenhuizen ontwikkelden wel een ethische code en raden je af om je stilgeboren baby onder de 26 weken zelf mee naar huis te nemen. Door het gebrek aan een duidelijk wettelijk kader is het wel niet strafbaar als je dit wel zou doen, want je mag je kindje zelf vervoeren. Uiteraard kan je beroep doen op een uitvaartbegeleider, want het psychologisch effect van eigen vervoer moet je niet onderschatten.

Assen na een crematie van een baby (ongeacht zwangerschapsduur) mogen meegenomen worden naar huis, dit heet ‘thuisbewaring’. Ouders mogen de assen ook in hun tuin of op een andere private plek verstrooien (je moet steeds toelating hebben van de eigenaar!). De wet verbiedt het uitstrooien van assen op een openbare plaats. Op zee kan wel, hiervoor kan je terecht bij gespecialiseerde bedrijven. Een urne mag je zelf vrij transporteren, zelfs met het vliegtuig. Veel gemeenten hebben tegenwoordig ook een sterretjesweide om een bijzonder plekje te creëren voor overleden baby’s. In het Vlaams Gewest moet er in elke gemeente een ruimte voorzien worden om te vroeg geboren kindjes te begraven vanaf een zwangerschap van 12 weken, in het Brusselse hoofdstedelijk gewest vanaf 16 weken en in Wallonië vanaf 14 weken.

Er bestaat geen verplichting om je kindje wettelijk aan te geven en een officiële naam te geven. Als ouder mag je uiteraard zelf je kindje wel een naam geven. Sinds 31 maart 2019 hebben ouders na een zwangerschapsduur van 140 dagen tot en met 179 dagen wel de keuze om hun kindje wettelijk aan te geven. Het is ook mogelijk om een voornaam aan je kindje te geven (familienaam is niet voorzien in de wet). Bij de goedkeuring van de wet in 2019 was een overgangsperiode van één jaar voorzien voor ouders die deze aangifte wilden doen voor een stilgeboren kindje uit het verleden. Deze beperkte termijn werd onlangs opgeheven, dus het is nog steeds mogelijk om je kindje dat stilgeboren werd na een zwangerschapsduur van 140 dagen tot en met 179 dagen aan te geven en een voornaam te geven.

Omdat er voor alle stilgeboren baby’s voor de termijn van 140 dagen (wettelijke interpretatie zwangerschapsduur) geen enkele mogelijkheid was om hun kindje te erkennen, hebben drie belangenorganisaties (Boven De Wolken, Met Lege Handen en Berrefonds) in december 2023 een oproep gelanceerd om een Sterrenregister te openen. Oostende was de eerste Vlaamse stad om dit in te richten. Als jouw stad of gemeente intussen een sterrenregister heeft, kan je een afspraak maken voor een symbolische registratie van je kindje in het sterrenregister. Meestal krijg je een document mee zodat je voor jezelf een bewijs hebt dat je kindje erkend werd in je stad of gemeente. Deze registratie is symbolisch en geeft je dus geen juridische rechten.

Lees meer over het sterrenregister

Zwangerschapsduur van minimum 180 dagen na conceptie

Na een wettelijke zwangerschapsduur van minimum 180 dagen, moet je je kindje wettelijk aangeven op de burgerlijke stand van de geboorteplaats. Zij maken een akte van ‘levenloos aangegeven kind’ op. Het kindje wordt enkel ingeschreven in de overlijdensregisters, geen officiële registratie in het rijksregister. De eventueel gekozen voorna(a)m(en) kunnen in de akte worden vermeld. Sinds 31 maart 2019 hebben ouders ook de mogelijkheid om een voornaam en familienaam op te laten nemen in de akte. Alle geregistreerde kinderen van voor deze regelgeving kunnen retroactief een familienaam krijgen als de ouders dat wensen. Je krijgt in dat geval geen geboorteakte. De familienaam wordt wel toegevoegd aan de eerder gedane registratie.

Je bent wettelijk verplicht het kindje te begraven of te laten cremeren. In de meeste steden en gemeenten is er een apart plekje waar kindjes begraven worden.

Je hebt recht op een aantal sociale tegemoetkomingen:

  • recht op startbedrag (kraamgeld)
  • recht op moederschapsrust
  • recht op vaderschapsverlof
  • verplichte naamgeving 
  • verplichte crematie/begrafenis via uitvaartbegeleider
  • verplicht vervoer van het lichaampje in een lijkwagen (je mag dit dus niet zelf doen!)
  • verplicht begraven op officiële begraafplaatsen als je kiest voor begraven
  • …

Je mag (en moet) veel zelf doen: de aangifte van overlijden, zelf een kistje of lijkwade maken (binnen bepaalde criteria), je mag je kindje thuis opbaren, je kan en mag de uitvaartdienst verzorgen, drukwerk (brieven, kaartjes,…) ontwerpen en versturen, het kistje of de urne dragen,…

Vergeet ook niet dat je kindje in het jaar van zijn of haar geboorte fiscaal ten laste is.

Sommige ouders vinden het onnatuurlijk om hun overleden baby te transporteren in een wagen van de uitvaartbegeleider. Ze stellen soms de vraag of het niet anders kan. Alles hangt af van de leeftijd van je stilgeboren baby. LINK WETTELIJKE ZWANGERSCHAPSDUUR

Bij een overlijden voor 180 dagen zwangerschap is je baby volgens de wet geen ‘rechtspersoon’, wat eigenlijk betekent dat hij of zij voor de wetgever niet bestaat en dus geen formele rechten of plichten heeft. Bovenstaande omschrijving is uiteraard voor ouders zeer pijnlijk om te lezen. Voor hen is de baby absoluut een persoon en nog wel hun kind.

Indien je baby geboren is onder de grens van 180 dagen mag je je overleden baby zelf vervoeren. Hou er wel rekening mee dat dit psychologisch ontzettend zwaar kan zijn en weet dat je altijd hulp kan inschakelen door even te informeren in het ziekenhuis of bij je uitvaartbegeleider.

Na 180 zwangerschapsdagen ben je verplicht om gespecialiseerd vervoer in te schakelen. Je moet dan beroep doen op een uitvaartbegeleider. Sommige uitvaartspecialisten hebben aangepast vervoer voor kleine kinderen. Vaak is er veel bespreekbaar.

Voor alles wat met rechten, plichten en wetgeving te maken heeft, maakt de Belgische wet een duidelijk onderscheid tussen een baby die levend geboren werd en een baby die dood geboren werd. Een baby die levend geboren wordt, ongeacht de zwangerschapsduur en ongeacht hoe lang je baby geleefd heeft, krijgt juridisch dezelfde rechten als elk ander kind. Dat betekent dat er ook bepaalde administratieve verplichtingen en rechten voor ouders gelden.

De wetgeving en het administratieve taalgebruik kunnen soms hard of afstandelijk aanvoelen. Aarzel daarom niet om hulp te vragen aan iemand uit je omgeving of aan een professional als het te zwaar voelt om dit zelf uit te zoeken.

Plichten

Aangifte van geboorte

Wanneer je baby levend geboren wordt, ben je wettelijk verplicht om de geboorte aan te geven bij de burgerlijke stand van de gemeente waar de baby geboren is. Bij deze aangifte wordt je baby officieel geregistreerd in het bevolkingsregister.

Dit geldt altijd, ongeacht:

  • hoe ver de zwangerschap gevorderd was
  • hoe lang je baby geleefd heeft

Aangifte van overlijden

Wanneer je baby overlijdt, moet het overlijden worden aangegeven bij de burgerlijke stand van de plaats waar het overlijden plaatsvond. Dat kan een andere gemeente zijn dan waar je baby geboren werd. Bijvoorbeeld wanneer je baby naar een ander ziekenhuis werd overgebracht of thuis overleden is. De aangifte kan door de ouders gebeuren, maar meestal neemt de uitvaartondernemer dit op zich. Bij deze aangifte wordt een toelating voor vervoer en begrafenis of crematie afgeleverd. Wanneer de geboorteaangifte en overlijdensaangifte samen gebeuren, wordt je baby meteen opgenomen in het overlijdensregister.

Verplichting tot begrafenis of crematie

Omdat een levend geboren baby juridisch als persoon wordt erkend, geldt bij overlijden ook de wettelijke verplichting tot begraven of cremeren. De ouders mogen zelf kiezen of hun baby begraven of gecremeerd wordt. Dit is vaak geen makkelijke keuze. Lees zeker onze pagina om je op weg te helpen.

Rechten

Recht op moederschapsrust

Wanneer je baby levend geboren werd, heeft de moeder recht op moederschapsrust (bevallingsverlof) volgens de normale regels. Dit verlof blijft dus gelden, ook wanneer je baby kort na de geboorte overlijdt.

Startbedrag (geboortepremie)

Bij de geboorte van een levende baby heb je als ouder recht op een startbedrag, het vroegere kraamgeld of geboortepremie. Ook als je kindje stilgeboren wordt, heb je hier recht op als je meer dan 27w5d ver bent in de zwangerschap. Meer weten over hoe je je weken en dagen berekent? Neem dan een kijkje op onze pagina.

Vanaf 2019 spreken we in Vlaanderen van een ‘Groeipakket’. Hierin zitten onder meer het startbedrag (de vroegere kraamgeld/geboortepremie) en het basisbedrag (de vroegere kinderbijslag) vervat. Het startbedrag is een vast bedrag dat elk kind dat in Vlaanderen gedomicilieerd is, ontvangt bij de geboorte. Dat bedrag is voor elk kind gelijk en bedraagt 1.269,22 EUR. Indien je tijdens je zwangerschap nog geen startbedrag had aangevraagd, moet je dit zelf nog doen. Je hebt tijd tot vijf jaar na de geboorte.

Aanvragen van een startbedrag (kraamgeld) doe je:

  • bij de uitbetaler van je huidig groeipakket (als je al kinderen hebt)
  • bij een uitbetaler naar keuze (als je nog geen andere kinderen hebt)

FONS (publieke uitbetaler) en de private uitbetalers Infino, My Family, Kidslife en Parentia zijn de vijf nieuwe uitbetalers vanaf 2019. Iedere uitbetaler betaalt, zoals al het geval was in de ‘oude’ kinderbijslagregeling, dezelfde bedragen uit. De bedragen verschillen dus niet maar de uitbetalers kunnen wel eigen accenten leggen in hun dienstverlening. Let op, alle websites en formulieren van deze uitbetalers zijn gebaseerd op ‘babygeluk’ en ‘happy moments’, haal dus even diep adem voor je je aanvraag in orde brengt (of vraag iemand uit je omgeving om dit voor jou te doen, zodat je de confrontatie niet hoeft aan te gaan).

Kinderbijslag/ basisbedrag

Als je kindje stil geboren wordt of sterft binnen de eerste maand na de geboorte, heb je geen recht op een basisbedrag (vroegere kinderbijslag), behalve als je kindje toevallig op de eerste dag van de maand geboren werd. Je moet dit altijd apart aanvragen op basis van een origineel uittreksels uit de geboorteakte. Hier vind je meer informatie over specifieke situaties die jou misschien kan helpen.

Bij het overlijden van een opgroeiend kind stopt helaas ook de uitbetaling van het basisbedrag/ kindergeld. Deze stopzetting zal automatisch worden doorgevoerd, omdat het overlijden van je kind automatisch door het kadaster naar het dossier Groeipakket wordt doorgestuurd.  Als ouders moet je dus zelf geen contact opnemen met de uitbetaler of documenten doorsturen.

Het recht op kindergeld dooft uit op het einde van de maand waarin je kind(je) is overleden.  De laatste uitbetaling gebeurt nog omstreeks de 8e van de daaropvolgende maand.

Aangifte overlijden burgerlijke stand

Het overlijden van je kind geef je aan op de burgerlijke stand van de plaats van overlijden. De melding van overlijden kan door de ouders gebeuren, maar meestal zorgt de uitvaartbegeleider hiervoor. Bij de melding wordt hem of haar een toelating tot vervoer en begrafenis of crematie uitgereikt.

Wanneer je zwanger bent, wordt de duur van de zwangerschap uitgedrukt in weken en dagen. Je hoort bijvoorbeeld: 12 weken en 3 dagen of 21 weken en 6 dagen. Dat lijkt soms verwarrend. Zeker wanneer je zelf probeert te tellen of wanneer cijfers een belangrijke rol spelen in medische beslissingen of rechten en plichten. Hieronder leggen we rustig uit hoe die telling gebeurt.

Tellen vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie

Een zwangerschap wordt medisch gezien niet geteld vanaf de dag van de bevruchting, maar vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie. Dat betekent dat de telling al start op een moment dat je nog niet zwanger bent. Waarom doet men dat zo? Omdat de exacte dag van bevruchting meestal niet met zekerheid gekend is. De eerste dag van de laatste menstruatie is voor de meeste vrouwen wel duidelijk te bepalen en biedt dus een vast startpunt.

Gemiddeld vindt de eisprong en bevruchting ongeveer 14 dagen later plaats. Daarom spreken we vaak over een verschil van ongeveer twee weken tussen de “zwangerschapsduur” en de werkelijke tijd sinds de conceptie. Als je bijvoorbeeld 10 weken zwanger bent volgens de medische telling, is de bevruchting ongeveer 8 weken geleden gebeurd. Het vervelende is dat in België de telling vanaf de conceptie gebruikt wordt in alle wetten die gaan over rechten & plichten. Dit kan dus heel veel verwarring geven. Je denk bijvoorbeeld dat je 22 weken zwanger bent maar bent volgens de wettelijke telling 20 weken zwanger.

Op onze website volgen we steeds de medische telling omdat die voor ouders het meest gekend is tenzij anders vermeld.

Weken en dagen: hoe wordt dat genoteerd?

Een zwangerschap wordt altijd uitgedrukt in volledige weken en bijkomende dagen. Men noteert dit als bijvoorbeeld: 21 weken en 6 dagen of 22 weken en 0 dagen. De dagen worden geteld van dag 0 tot dag 6. Zodra dag 6 voorbij is, start een nieuwe week.

Dat betekent dat:

  • 21 weken en 6 dagen (21w6d)
  • de volgende dag 22 weken en 0 dagen (22w0d) wordt

Er wordt dus niet afgerond. Pas wanneer de volledige week bereikt is, springt de telling naar het volgende weekcijfer. Dat kan belangrijk zijn, omdat bepaalde medische richtlijnen of wettelijke bepalingen gekoppeld zijn aan een exacte zwangerschapsduur in weken en dagen.

Waarom is die telling soms zo belangrijk?

Voor veel ouders zijn weken en dagen gewoon een manier om de groei van hun baby te volgen. Maar wanneer een zwangerschap anders loopt dan gehoopt, kunnen die cijfers plots een grotere betekenis krijgen. Ze kunnen verbonden zijn aan medische beslissingen, registraties of wettelijke bepalingen. Dat maakt het extra belangrijk dat je goed begrijpt hoe de telling gebeurt. Het kan bijvoorbeeld het verschil maken ivm de achternaam van je baby en het recht op moederschapsrust. Om deze reden is het uitstellen van een bevalling of zwangerschapsafbreking soms iets om over na te denken. Als je twijfelt over je exacte zwangerschapstermijn, kan je altijd je arts of vroedvrouw vragen hoe die berekend werd en welke datum officieel wordt aangehouden. Wij weten uiteraard dat cijfers maar een deel van het verhaal vertellen. Achter elke week en elke dag schuilt een kindje dat gedragen en geliefd wordt.

De wetgeving rond zwangerschapsverlies in België is niet altijd eenvoudig. Sommige zaken zijn duidelijk geregeld, maar wanneer het gaat over rechten en plichten in functie van de zwangerschapsduur, is er vaak ook een grijze zone. Om ouders hierbij te helpen en wat meer overzicht te bieden, maakten we een duidelijk schema. Dit overzicht is gebaseerd op het Burgerlijk Wetboek en het decreet op begraafplaatsen en lijkbezorging en kwam tot stand dankzij juriste Sofie Fantin (KdG Hogeschool Antwerpen).

Alles vertrekt vanuit de zwangerschapsduur. Daarbij is het belangrijk om te weten dat de wet een andere telling gebruikt dan de medische telling die je kent van controles bij de arts, zwangerschapsboeken of apps. Hoe die telling precies gebeurt, kan je hier terugvinden.

In het overzicht hieronder zie je in de linkerkolom de zwangerschapsweken zoals de wet die gebruikt om rechten en plichten te bepalen. In de rechterkolom zie je hoe diezelfde weken overeenkomen met de medische telling die zorgverleners hanteren. Hier zit twee weken verschil op.

Hieronder vind je een overzicht van de rechten en plichten volgens de zwangerschapsduur. Dit overzicht is zo opgesteld dat het ook bruikbaar is voor zorgverleners. Daardoor worden er soms termen gebruikt die minder oudervriendelijk kunnen aanvoelen, zoals “levenloos kind” of “aangifte in de statistieken”. In de kolom rond naamgeving zie je wat er wettelijk mogelijk is. Weet dat je, los van de officiële regelgeving, altijd vrij bent om zelf een naam te geven aan je kindje, op de manier die voor jullie goed voelt. Belangrijk in dit overzicht is de beoordeling van de arts die aangeeft wanneer een baby van minder dan 22 zwangerschapsweken geleefd heeft. Dit kan in contrast staan met de grens van levensvatbaarheid.

In het overzicht hieronder kan je zien op welke rechten je al dan niet recht hebt na het verlies van je baby. Deze rechten hangen af van de situatie waarin je kindje geboren werd. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een baby die levend geboren werd en een baby die stilgeboren is. In dat laatste geval speelt ook de zwangerschapsduur een belangrijke rol. Voor dit overzicht gebruiken we de medische termijn, zoals je die zelf kent van bij de opvolging tijdens je zwangerschap.

Tot slot vind je ook een overzicht rond het vervoeren en eventueel mee naar huis nemen van je baby na het overlijden. De regelgeving hierover is gebaseerd op het decreet rond begraafplaatsen en lijkbezorging. Ook hier worden termen gebruikt die minder oudervriendelijk kunnen aanvoelen, maar het kan helpend zijn om te weten wat wettelijk mogelijk is. Daarnaast is het goed om te weten dat veel ziekenhuizen ethische richtlijnen hanteren, waardoor je soms de kans niet krijgt om een baby onder een bepaalde zwangerschapsduur (vaak rond 27 weken en 5 dagen) mee naar huis te nemen. Wanneer dit wel mogelijk is, gebeurt dit meestal in overleg en met begeleiding van een uitvaartspecialist.

Via onderstaande knop kan je alle documenten eenvoudig downloaden.