Ga naar de inhoud

Wanneer een kind overlijdt, komen politiediensten soms als eerste ter plaatse. Dat kan bij een ongeval, een overlijden thuis of in andere ingrijpende omstandigheden. In die eerste momenten zijn ouders vaak in shock en komt er enorm veel op hen af. Zeker als de procedure verdacht overlijden wordt opgestart.

De manier waarop ouders in die eerste uren worden begeleid en geïnformeerd kan een blijvende indruk nalaten. Kleine gebaren van menselijkheid, duidelijke communicatie en aandacht voor een waardig afscheid kunnen voor families van onschatbare waarde zijn. Samen proberen we ervoor te zorgen dat ouders bij deze ingrijpende momenten niet alleen staan. Vanuit onze ervaringsgerichte expertise delen we graag enkele warme tips.

Heldere, warme communicatie

De manier waarop met ouders gesproken wordt in de eerste momenten na het overlijden van hun kind kan een blijvende impact hebben.

Enkele belangrijke aandachtspunten:

  • geef heldere en eerlijke informatie
  • leg procedures rustig uit
  • vermijd afstandelijke of technische taal
  • vergelijk het verlies niet met andere situaties
  • toon menselijkheid en empathie

Emoties tonen als hulpverlener is oké. Soms kan een kleine vorm van nabijheid, zoals een hand op de schouder, steun bieden, maar vraag altijd eerst of dat voor de ouders oké is.

Verdacht overlijden

Bij een verdacht overlijden starten er heel wat procedures op. Deze zijn noodzakelijk, maar tegelijk overdonderend voor ouders. Soms moeten ze tijdelijk uit hun huis, worden ze ondervraagd in de politiecombi, hun huis wordt onderzocht,… Het is ontzettend belangrijk om deze procedure goed te kaderen en in menselijke taal uit te leggen aan ouders waarom bepaalde handelingen gesteld worden. Bij een procedure verdacht overlijden horen heel wat richtlijnen die voor ouders enorm hard en pijnlijk overkomen. Leg goed uit waarom dit is, maar probeer ook te kijken naar wat wél mogelijk is.

We delen hierbij graag enkele voorbeelden:

  • Mogen ouders hun kind niet aanraken? Bekijk of je hen iets anders kan geven, zoals de knuffel van het kind.
  • Moet het huis tijdelijk verlaten worden voor onderzoek? Zoek een ander plekje waar jullie in alle rust kunnen wachten.
  • Kunnen de ouders nog niet bij hun kind omwille van een autopsie? Je kan hen wel al de Koesterbandjes laten dragen.

Warme nazorg

Na jullie eerste contactmoment is het voor ouders belangrijk om te weten bij wie ze terechtkunnen. Maak concrete afspraken over wanneer je zelf weer met hen contact zal opnemen en hoe ze je kunnen bereiken. In de periode na het overlijden komen ouders vaak in contact met verschillende diensten die ondersteuning van slachtoffers aanbieden. Voor hen is het verschil tussen slachtofferbejegenig, slachtofferzorg en slachtofferonthaal vaak erg onduidelijk. Ondersteun hen in hun zoektocht naar gepaste zorg.

Het belang van een waardig afscheid

Voor ouders is het vaak heel belangrijk om afscheid te kunnen nemen van hun kind. Zelfs kleine momenten of rituelen kunnen later een grote betekenis krijgen. Politiediensten kunnen hier soms een belangrijke rol in spelen door ouders te informeren over wat mogelijk is en hen tijd en ruimte te geven.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om:

  • de hand van hun kind aanraken
  • een laatste knuffel
  • een foto nemen
  • een symbolisch moment creëren, met ruimte voor rituelen

Wanneer mogelijk kan de Koesterkoffer hierbij ondersteuning bieden.

Het verlies van een kind is één van de meest ingrijpende gebeurtenissen die ouders kunnen meemaken. In deze kwetsbare periode is het essentieel dat zorgverleners niet alleen emotionele steun bieden, maar ook oog hebben voor de culturele en religieuze context van het gezin. Cultuursensitieve zorg speelt hierbij een belangrijke rol.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen cultuur en geloof. Geloofssystemen bieden vaak duidelijke handvatten, rituelen en richtlijnen rond overlijden, rouw en afscheid nemen. Denk aan specifieke gebruiken rond waken, begraven, bidden of herdenken. Cultuur daarentegen gaat breder en omvat waarden, gewoonten en manieren van omgaan met verlies die niet altijd religieus bepaald zijn. Beide beïnvloeden hoe ouders en families rouwen.

Voor veel zorgverleners is dit echter een uitdagend terrein. Er is vaak onzekerheid, gebrek aan kennis en soms ook terughoudendheid om hierover in gesprek te gaan. Angst om iets verkeerd te zeggen of te doen, kan ertoe leiden dat belangrijke vragen niet gesteld worden. Nochtans ligt net daar een kans: door nieuwsgierig en open te zijn, kunnen zorgverleners beter aansluiten bij wat ouders nodig hebben.

Het is helpend om actief te peilen naar vragen zoals:

  • “Zijn er bepaalde rituelen of gebruiken die voor jullie belangrijk zijn?”
  • “Hoe kunnen wij jullie hierin ondersteunen?”
  • “Zijn er zaken waar we zeker rekening mee moeten houden?”

Deze open houding toont respect en geeft ouders de ruimte om hun noden te delen.

In sommige culturen speelt de familie een centrale rol en wordt het ouderpaar als het ware beschermd of afgeschermd. Zorgverleners kunnen dan het gevoel krijgen moeilijk toegang te krijgen tot de ouders.

Enkele tips om hiermee om te gaan:

  • Erken de rol van de familie en toon respect voor hun betrokkenheid
  • Probeer een vertrouwenspersoon binnen de familie te identificeren die kan helpen bruggen te bouwen
  • Vraag expliciet of en wanneer je even alleen met de ouders kan spreken
  • Blijf transparant communiceren over je intenties: ondersteuning bieden, geen controle uitoefenen
  • Wees geduldig: vertrouwen vraagt tijd

Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat ouders soms bewust op zoek gaan naar begeleiding door iemand met dezelfde geloofsovertuiging. Dit kan drempels verlagen: een hulpverlener met gedeelde achtergrond kent vaak de rituelen, begrijpt de betekenis ervan en kan makkelijker aansluiten bij de beleving van het verlies. Dit betekent niet dat andere zorgverleners geen rol kunnen spelen, maar wel dat samenwerking en doorverwijzing waardevol kunnen zijn.

Bij gemengde huwelijken kan er bovendien sprake zijn van twee verschillende geloofsovertuigingen binnen één gezin. Dit kan het rouwproces en de keuzes rond afscheid extra complex maken. Partners kunnen elk andere noden, verwachtingen of rituelen belangrijk vinden, wat spanningen met zich kan meebrengen in een periode die al bijzonder kwetsbaar is.

Voor zorgverleners kan het helpend zijn om dit expliciet te benoemen:

  • “Ik kan me voorstellen dat dit moeilijk kan zijn wanneer jullie vanuit verschillende overtuigingen kijken naar afscheid en rouw.”

Het erkennen van deze mogelijke spanning kan net ruimte creëren voor gesprek. Het geeft ouders toestemming om hun twijfels, verschillen of zorgen uit te spreken. Vanuit die openheid kan samen gezocht worden naar wat voor hen als koppel en als gezin haalbaar en betekenisvol is.

Tot slot is het belangrijk om ook binnen een cultuursensitieve benadering het aanbod van de koesterkoffer te blijven doen. Ga er niet van uit dat ouders dit niet wensen omwille van hun achtergrond of overtuiging. Het is essentieel om dit aanbod duidelijk en eenvoudig uit te leggen, zeker wanneer ouders de Nederlandse taal minder goed beheersen.

Benadruk hierbij dat:

  • de koesterkoffer kosteloos is
  • ouders niet verplicht zijn om alles te gebruiken of aan te nemen
  • zij zelf kunnen kiezen wat voor hen passend voelt

Voor sommige ouders kan er schroom of angst zijn voor mogelijke kosten, waardoor ze het aanbod weigeren. Door expliciet te benoemen dat het gratis is, verlaag je deze drempel en geef je hen de kans om toch gebruik te maken van wat voor hen steunend kan zijn.

Cultuursensitieve zorg vraagt geen perfecte kennis van alle culturen of religies. Het vraagt vooral een houding van openheid, respect en bereidheid om te leren. Door nieuwsgierig te zijn, verschillen te durven benoemen en in dialoog te gaan, kunnen zorgverleners ouders ondersteunen op een manier die recht doet aan hun unieke manier van rouwen.

Het Berrefonds schenkt gezinnen die een kind tot 12 jaar verliezen een gratis Koesterkoffer. De Koesterkoffer wordt aangeboden door de zorg- en hulpverleners die dichtbij hen staan. Bij een stilgeboorte of een overlijden in een ziekenhuis zijn dit meestal de zorgverleners in het ziekenhuis. In het geval van een overlijden thuis of buiten een ziekenhuis zijn het de hulpverleners van politie en slachtofferbejegening die de Koesterkoffer te sprake brengen bij de nabestaanden of begrafenisondernemer.

De Koesterkoffer bevat materialen om tastbare herinneringen te maken. Om deze nog te kunnen gebruiken is het belangrijk om de Koesterkofferzo snel mogelijk ter plaatse te brengen, vóór een begrafenis of crematie. Contacteer ons dus zo snel mogelijk.

Hoe kan je een Koesterkoffer aanvragen?

Een Koesterkoffer aanvragen kan telefonisch via 0470 73 66 70.
We zijn bereikbaar:

  • op werkdagen van 9 tot 17 uur
  • in het weekend via onze collega van wacht

Krijg je onze voicemail? Spreek gerust een bericht in. We bellen zo snel mogelijk terug.

Levering van de Koesterkoffer

De Koesterkoffer wordt binnen de 24 uur ter plaatse gebracht door één van onze warme vrijwilligers of iemand van ons team. We leveren de Koesterkoffer bij één van de professionals in het netwerk rond het gezin, zodat zij de Koesterkoffer met zachtheid kunnen aanbrengen. Dit zijn meestal de politie of uitvaartbegeleider.

Het is een bewuste keuze van het Berrefonds om de Koesterkoffer niet persoonlijk bij het gezin af te geven. Het is voor de professionals die op dat moment nabij zijn, zoals politie en slachtofferbejegening, net belangrijk om het gezin dankzij de Koesterkoffer wat warmte en troost te schenken.

Hoe bied je de Koesterkoffer aan bij de nabestaanden?

Het aanbieden van een Koesterkoffer vraagt vaak wat fijngevoeligheid. Niet elk gezin reageert op dezelfde manier op het moment van overlijden. Daarom is het belangrijk om de Koesterkoffer voorzichtig en zonder druk te introduceren.

We raden aan om te vertellen over de Koesterkoffer bij het tweede contactmoment. Als je de Koesterkoffer nog niet fysiek bij je hebt kan je enkele foto’s gebruiken om de nabestaanden een beeld te geven van wat ze mogen verwachten. Bij gescheiden ouders worden twee Koesterkoffers geschonken.

Het Berrefonds vindt het ontzettend belangrijk om kennis te delen en bruggen te bouwen tussen verschillende disciplines. In dit webinar deelt het Berrefonds zijn ervaring in het begeleiden voor politiediensten die gezinnen begeleiden bij het verlies van een kind.

Tijdens dit webinar krijg je antwoord op vragen als: 

  • Hoe ondersteunt het Berrefonds politiediensten en slachtofferzorg bij het overlijden van een kind?
  • Wat kan het Berrefonds betekenen voor de ouders en ruimere omgeving, zoals de school?
  • Wat zijn de do’s en don’ts in communicatie met ouders?

Het Berrefonds werkt samen met politiediensten om een warme begeleiding aan te bieden voor gezinnen die een kind verliezen. Wanneer politiediensten in contact komen met gezinnen die een kind verliezen, bevinden zij zich in een bijzonder kwetsbare en emotioneel geladen situatie. Kleine handelingen, woorden en procedures kunnen een grote impact hebben op hoe ouders deze ingrijpende periode beleven. Vanuit onze ervaringsgericht expertise en met de Koesterkoffer als tool ontwikkelden we bij het Berrefonds een aanbod om politiediensten hierin te ondersteunen.

Koesterkoffer

Het Berrefonds is het bekendst voor de Koesterkoffers die gratis worden aangeboden aan ouders die een kind verliezen. Jaarlijks ontvangen meer dan 1600 gezinnen zo’n koffer. Voor de verdeling van de Koesterkoffers werkt het Berrefonds samen met alle ziekenhuizen in Vlaanderen en Brussel. Maar ook buiten de ziekenhuiscontext slaat het noodlot soms toe. Dan zijn de politiediensten een belangrijke partner in het aanbieden van de Koesterkoffer. 

De Koesterkoffer bevat materialen die ouders helpen om:

  • afscheid te nemen
  • tastbare herinneringen te maken
  • verbonden te blijven met hun kind
  • woorden en steun te vinden in een onbegrijpelijke periode

Er bestaan verschillende koffers:

  • Kleine Koesterkoffer – voor verlies tijdens zwangerschap of kort na geboorte
  • Grote Koesterkoffer – voor opgroeiende kinderen tot 12 jaar

De Koesterkoffer bevat onder andere materialen voor hand- of voetafdrukjes, herinneringsvoorwerpen, troostmateriaal en inspiratie rond afscheid nemen.
Het is vooral de grote Koesterkoffer die wordt ingezet in de samenwerking met politiediensten. Samen zoeken we steeds naar manieren om families zo warm mogelijk te begeleiden in een van de moeilijkste momenten van hun leven.

Scholen

Wanneer een kind plots overlijdt, staat ook op school de wereld stil. Een school is vaak helemaal niet voorbereid op zo’n plots overlijden van een leerling, en het schoolteam staat voor heel wat uitdagingen. Hoe brengen we de boodschap aan de kinderen? Hoe vangen we hun emoties op? Op welke manier richten we een troostplekje in?

Bij zo’n ingrijpende gebeurtenis kan je als politiedienst de school in contact brengen met het Berrefonds. We ondersteunen basisscholen in Vlaanderen en Brussel kosteloos wanneer een leerling overlijdt. Vanuit onze jarenlange ervaring rond het verlies van een kind helpen we scholen om leerlingen, ouders en het schoolteam zo warm mogelijk op te vangen. Dat doen we onder andere met onze troostkoffer. Deze is gevuld met materialen die houvast bieden in de eerste dagen en weken na het overlijden. Daarnaast delen we tips, inspiratie en praktische handvatten om als school samen met leerlingen, ouders en collega’s met dit verlies om te gaan. Ontdek hier hoe we kunnen helpen.

Doorverwijzing naar het Berrefonds

In contacten met nabestaanden van een overleden kind kunnen politie en slachtofferzorg beroep doen op het Berrefonds als warme partner.
Naast de Koesterkoffer heeft het Berrefonds nog een uitgebreid aanbod van lotgenotencontact (live en online), boeken, podcasts, een website met informatie en inspiratie en verbindende evenementen. 

Vorming en tips uit de praktijk

Het Berrefonds vindt het ontzettend belangrijk om kennis te delen en bruggen te bouwen tussen verschillende disciplines. Daarom bieden we vormingen en workshops op maat aan voor politiezones en crisisteams. Tijdens deze vormingen gaan we onder andere in op:

  • wat ouders nodig hebben na het overlijden van hun kind
  • hoe je op een warme en duidelijke manier communiceert
  • hoe politiediensten kunnen bijdragen aan een waardig afscheid
  • welke rol de Koesterkoffer kan spelen in slachtofferzorg

De vormingen zijn praktijkgericht en vertrekken vanuit ervaringen van ouders, hulpverleners en politiediensten.

Contact

Willen jullie als politiedienst meer weten over onze werking, een vorming organiseren of samenwerken rond de Koesterkoffer? Neem gerust contact met ons op:

📧 info@berrefonds.be
📞 0470 73 66 70

Samen bekijken we graag hoe we politiediensten kunnen ondersteunen in hun waardevolle werk rond slachtofferzorg en begeleiding van families.

Het Berrefonds vindt het ontzettend belangrijk om kennis te delen en bruggen te bouwen tussen verschillende disciplines. Daarom ontwikkelden we een aanbod aan vormingen en voordrachten rond rouw, verlies en het ondersteunen van kinderen, jongeren en gezinnen in kwetsbare situaties. Vanuit onze jarenlange ervaring in het begeleiden van gezinnen en het samenwerken met diverse sectoren, delen we inzichten, praktijkervaring en concrete handvatten. We vertrekken daarbij steeds vanuit verbinding, zachtheid en realiteit.

Onze vormingen zijn geen theoretische uiteenzettingen, maar brengen een combinatie van:

  • praktijkgerichte inzichten
  • herkenbare situaties
  • concrete communicatietips
  • ruimte voor reflectie en uitwisseling

Mogelijke thema’s

We bieden vormingen rond verschillende thema’s, afhankelijk van de doelgroep en context:

  • Communicatie met ouders na verlies
  • Rouw op kindermaat
  • Rouw in de klas
  • Omgaan met verlies binnen je professionele context
  • Ondersteuning vanuit het Berrefonds: diversiteit in aanbod
  • Aan de slag met de Koesterkoffer
  • Rouw en verlies in het perinatale werkveld
  • Vroedvrouw zijn in momenten van afscheid
  • Omgaan met verlies in de verpleegkundige praktijk

Voor wie?

Onze vormingen richten zich op iedereen die in contact komt met gezinnen en kinderen in kwetsbare situaties, zoals:

  • zorgverleners
  • hulpverleners
  • onderwijsprofessionals
  • opvanginitiatieven
  • studenten in zorg- en welzijnsopleidingen
  • politiediensten en eerstelijnsdiensten

Vorming op maat

Elke context is anders. Daarom werken we steeds op maat van jullie organisatie, team of opleiding.
We stemmen onze vormingen af op:

  • jullie doelgroep
  • jullie voorkennis
  • concrete vragen of casussen
  • de realiteit van jullie werkveld

Samen bekijken we wat het meest helpend en relevant is.

Authentieke en inspirerende lezing over het Berrefonds

Organiseren jullie een verdiepend teammoment of willen jullie een inhoudelijke component koppelen aan een actie? Dan komen we ook graag langs voor een voordracht. We brengen met veel warmte en betrokkenheid het verhaal van het Berrefonds en delen hoe we gezinnen, professionals en organisaties ondersteunen wanneer een kind gemist wordt. Zo verbinden we kennis met menselijkheid.

Tweedaags symposium ism KdG Hogeschool Antwerpen

Samen met KdG organiseren we om de twee jaar een tweedaags symposium waarin we ruimte maken voor verdieping, ontmoeting en uitwisseling rond rouw en verlies.

Tijdens deze dagen brengen we professionals, studenten en ervaringsdeskundigen samen om inzichten te delen, stil te staan bij praktijkervaringen en elkaar te inspireren in hoe we gezinnen op een warme en respectvolle manier kunnen ondersteunen.

Interesse?

Hebben jullie interesse in een vorming of voordracht? Of willen jullie samen bekijken wat mogelijk is binnen jullie organisatie?
Neem gerust contact met ons op.
We denken graag met jullie mee en werken samen een aanbod uit dat aansluit bij jullie noden en vragen.

In gesprek gaan met ouders is nooit eenvoudig en misschien ervaar je best wat stress.
Omdat we hier van professionals heel wat vragen over krijgen, hebben we deze gebundeld in een nieuwe inspiratiegids communicatie.

Deze gids is heel praktisch met voorbeeldzinnen, concrete tips om te reageren in bijzondere situaties en wil houvast bieden voor elke professional die regelmatig of af en toe in gesprek gaat met gezinnen met verdriet.

Je mag deze gids vrij gebruiken in je eigen werk en in overleg met je collega’s, we rekenen er wel op dat je respect hebt voor ons harde werk en deze informatie niet zomaar verder verspreid zonder vermelding van Berrefonds vzw.

We voegen hier ook het resultaat toe van een bevraging die we in februari 2023 deden bij ouders met interessante resultaten over hun ervaringen met warme zorg.

We merken soms dat de volledige werking van het Berrefonds niet altijd goed gekend is bij zorgverleners. En we beseffen maar al te goed dat het doorverwijzen van ouders naar het Berrefonds natuurlijk pas kan als je weet wat we allemaal doen. 

Onze werking is gegroeid vanuit de Koesterkoffer, maar we hebben intussen een brede waaier aan dienstverlening ontwikkeld. Daarbij hanteren we altijd een aantal vaste uitgangspunten:

  • we geloven in de kracht van (groot)ouders om zelf met hun verdriet aan de slag te gaan op hun eigen ritme.
  • ons aanbod is zo breed dat iedereen vrij is om er uit te kiezen wat hij of zij op elk moment nodig heeft.
  • wij vertrekken vanuit een ervaringsgerichte expertise. We geven geen therapie, maar onze werking kan wel therapeutisch zijn.
  • onze diensten zijn bijna allemaal volledig gratis. Voor workshops of activiteiten met inschrijving, vragen we een kleine bijdrage voor de materiaalkost en om het aantal ‘no shows’ te beperken.
  • we hebben oog voor verschillende doelgroepen (ouders, grootouders, broers, zussen,…) op verschillende momenten in hun verlies (zwanger na verlies,…) of bij een specifiek verhaal (twinless twins,…)
  • we werken zo laagdrempelig mogelijk en zijn tijdens de kantooruren heel vlot bereikbaar via allerlei kanalen. Onze wekelijkse inloopmomenten zijn zonder afspraak en vrij te bezoeken.

We zetten hier dus graag nog een aantal belangrijke elementen uit ons aanbod in de kijker.
Wil je graag een patiënt of cliënt naar ons doorverwijzen, maar mis je nog wat informatie of heb je eerst nog een vraag?
Contacteer ons even, we helpen je graag!