Wanneer een baby of kind overlijdt, willen ouders vaak tijd en ruimte om dichtbij hun kindje te blijven. Lichte balseming, ook wel thanatopraxie genoemd, kan helpen om die tijd op een zachte manier mogelijk te maken.
Thanatopraxie is een tijdelijke, milde vorm van balseming waarbij het natuurlijke ontbindingsproces wordt vertraagd. Daardoor is koeling niet nodig en kan een kindje worden opgebaard in een vertrouwde omgeving, zoals thuis. Door deze behandeling zijn warme dagen bij thuisopbaring maar ook verplaatsingen geen probleem meer.
Hoe verloopt de behandeling?
Omdat het belangrijk is voor ouders om goed te weten wat er met hun kind gebeurt kiezen we ervoor om meer uitleg te geven over de behandeling. Wil je dus liever niets weten, sla dit stukje dan gerust over.
Bij thanatopraxie wordt er een kleine incisie van ongeveer 2 cm gemaakt in het arterieel systeem. Vaak is dit in de hals. Zo wordt de slagader voorzichtig vrijgelegd en kan er een conserverende vloeistof worden geïnjecteerd. Daarnaast wordt via een klein gaatje in de buik bloed en andere lichaamsvloeistoffen afgevoerd. Deze conserverende vloeistof legt het ontbindingsproces de eerste dagen volledig stil, maar na enkele dagen neemt de werking langzaam af en komt het natuurlijke proces voorzichtig weer op gang. Hoelang de werking aanhoudt is sterk afhankelijk van lichaam tot lichaam. De behandeling duurt gemiddeld 1,5 tot 2 uur en kan in de meeste gevallen uitgevoerd worden in een mortuarium of bij een gespecialiseerd centrum.
Wanneer is thanatopraxie mogelijk?
Thanatopraxie is niet in elke situatie aangewezen of mogelijk. Bij voldragen baby’s en kinderen kan deze methode meestal veilig worden toegepast. Bij zeer vroeg geboren baby’s geeft een andere vorm van opbaring, zoals wateropbaring, vaak een mooier en zachter resultaat omdat het tere huidje daar beter bij bewaard blijft.
Wanneer een baby in de buik is overleden en het huidje beschadigd is, is thanatopraxie doorgaans niet geschikt. Ook wanneer er een autopsie gepland is of reeds heeft plaatsgevonden, moet vooraf zorgvuldig worden afgestemd wat mogelijk en wenselijk is.
Elke situatie is uniek. Daarom wordt steeds samen met de ouders, de zorgverleners en de uitvaartprofessional bekeken welke vorm van opbaring het meest respectvol en passend is.
Wat zijn de voordelen?
Voor veel ouders biedt lichte balseming rust en ruimte. Omdat het lichaam niet gekoeld hoeft te worden, voelt het minder koud aan en neemt het de temperatuur van de omgeving aan. Dat maakt het vaak aangenamer om hun kindje vast te houden. Ouders ervaren dat hun baby/ kind zacht, schoon en draagbaar blijft, waardoor ze hem of haar zonder drempel kunnen oppakken, wiegen of dicht tegen zich aan houden.
Doordat er geen koeling nodig is, is er ook geen technische apparatuur in de ruimte aanwezig. Jullie kindje hoeft niet op één vaste plek te blijven liggen. Het kan in een wiegje, in de woonkamer, op jullie of zijn/haar eigen slaapkamer of in de babykamer. Die vrijheid geeft veel gezinnen de mogelijkheid om op hun eigen manier en in hun eigen ritme afscheid te nemen. Ook temperatuurverschillen of weersomstandigheden spelen minder een rol.
Vaak blijven verkleuringen beperkt en oogt een kindje natuurlijker en rustiger, wat voor ouders helpend kan zijn in het creëren van warme afscheidsmomenten.
Zijn er ook nadelen of aandachtspunten?
Tegelijk is het belangrijk om ook de mogelijke nadelen eerlijk te benoemen. Thanatopraxie is niet in alle situaties mogelijk. Er worden kleine incisies gemaakt in de hals en de buik, wat voor sommige ouders een moeilijke gedachte kan zijn.
Een ander, minder zichtbaar maar emotioneel aspect is dat een kindje er door de behandeling heel natuurlijk kan blijven uitzien en niet koud aanvoelt. Voor veel ouders is dat waardevol en troostend. Tegelijk weten we uit verhalen van ouders dat het soms ook moeilijker kan maken om definitief afscheid te nemen. Het zien en voelen van de kwetsbaarheid van de dood helpt sommige ouders in het besef dat hun kindje niet voor altijd bij hen kan blijven. Wat hierin helpend is, verschilt van gezin tot gezin.
Een keuze in vertrouwen
Er is geen juiste of foute beslissing. Sommige ouders kiezen bewust voor koeling, anderen voor wateropbaring of voor thanatopraxie. Wat telt, is wat voor jullie als ouders goed voelt en wat past bij jullie kindje en gezin.