Het woord ‘autopsie’ doet heel veel ouders huiveren. Jammer genoeg zal in veel gevallen bij het overlijden van een kind(je) toch een autopsie worden aangeraden of zelfs verplicht zijn.
Waarom wordt een autopsie voorgesteld?
Artsen kunnen een autopsie voorstellen wanneer de oorzaak van het overlijden niet duidelijk is. Dit is vaak na een stilgeboorte of bij het overlijden na ziekte. Soms hopen ze via bijkomend onderzoek meer inzicht te krijgen in wat er gebeurd is. Voor sommige ouders kan het helpend zijn om antwoorden te krijgen. Het kan duidelijkheid brengen over medische oorzaken, erfelijke aandoeningen of eventuele risico’s voor andere kinderen of bij een volgende zwangerschap. Voor andere ouders weegt de gedachte aan een autopsie te zwaar. Ook dat is begrijpelijk. Er is geen juiste of foute keuze. Alleen wat voor jullie draaglijk voelt. Jammer genoeg brengt een autopsie niet altijd alle antwoorden en blijft de doodsoorzaak soms nog een misterie. Bereid je hier dus ook op voor. Het is ook belangrijk om te weten dat een autopsie nooit verplicht is in bovenstaande situaties. Ouders beslissen zelf of ze hier al dan niet toestemming voor geven.
In het geval van een plots overlijden bij een gezond kind wordt er vaak de procedure ‘verdacht overlijden’ opgestart. Deze procedure is in het leven geroepen om kinderen te beschermen. Binnen deze procedure is een autopsie verplicht en heb je helaas geen keuze. Meer hierover lees je onderaan deze pagina.
Alternatieven?
Soms zijn er alternatieven of beperktere vormen van onderzoek mogelijk, zoals enkel een uitwendig onderzoek of bijkomende beeldvorming. Ook genetisch onderzoek kan besproken worden. De alternatieven zijn vaak minder invasief maar elk soort onderzoek heeft zijn beperking. Bijvoorbeeld een huidbiopsie, een RX, Scan. Bespreek dus goed met je arts wat kan en wat een bepaald onderzoek kan bijbrengen aan informatie.
Tijd om te beslissen
De vraag naar een autopsie komt vaak snel na het overlijden. Dat kan overweldigend voelen. Toch mag je vragen om duidelijke uitleg en om even tijd te krijgen om na te denken, binnen de medische mogelijkheden. Het is belangrijk dat je een keuze maakt waar je achter kan blijven staan. Sommige ouders vinden troost in het idee dat hun baby of kind misschien kan bijdragen aan medische kennis of toekomstige zorg. Anderen voelen dat ze hun kind niet verder willen laten onderzoeken. Beide gevoelens verdienen respect.
Nagesprek
Je hebt, na enkele weken, ook recht op een uitgebreid nagesprek. Dit gesprek zal meestal plaatsvinden in het ziekenhuis, met een team van artsen. Dit kan heel confronterend zijn, maar ouders geven ons aan dat het soms ook een opluchting is om eindelijk informatie te krijgen zelfs al is dit dat er niets gevonden is. Omdat dit vaak een heel emotioneel gesprek is, raden we aan om het rustig voor te bereiden en al je vragen op voorhand op papier te zetten. Zoals eerder aangehaald kan het ook zijn dat er jammer genoeg geen reden is gevonden en je dus zonder antwoorden achterblijft.
Autopsie bij stilgeboren baby
Bij een baby gebeurt een autopsie meestal in het ziekenhuis waar hij of zij geboren is. Afhankelijk van het ziekenhuis gebeurt dit nog dezelfde dag of in de eerste dagen na het overlijden. Indien ouders hun baby graag langer bij zich houden, kan hierop een uitzondering gemaakt worden, als het protocol van het ziekenhuis dit toelaat. Bij een autopsie wordt het lichaam van je baby onderzocht door een gespecialiseerde arts (een patholoog). Dit kan bestaan uit een uitwendig onderzoek, beeldvorming of een inwendig onderzoek. Soms wordt ook de placenta onderzocht, omdat die belangrijke informatie kan geven. Je arts zal uitleggen welk onderzoek precies wordt voorgesteld en waarom.
Na het onderzoek wordt je baby opnieuw zorgvuldig verzorgd. Je kan je kindje nadien nog zien, vasthouden of aankleden, afhankelijk van wat jullie wensen en wat praktisch mogelijk is.
Autopsie bij plots overlijden van opgroeiend kind
Een plots overlijden van een opgroeiend kind, buiten verkeersongelukken gerekend, wordt bij wet steeds aanzien als een procedure verdacht overlijden. Dit is voor veel ouders een heel moeilijk gegeven. Buiten een verplichte autopsie om de omstandigheden van overlijden te onderzoeken, is er vaak ook een politioneel onderzoek aan verbonden. Ouders geven aan dat dit vaak als heel traumatisch wordt ervaren. Het erge is vaak dat ouders hierdoor hun kind niet meer mogen aanraken, knuffelen of vasthouden totdat het lichaam van het kind wordt vrijgegeven door het parket. Deze hele procedure is er natuurlijk om kinderen te beschermen maar voelt heel onrechtvaardig aan.
Bij een opgroeiend kind heb je ook steeds recht op een nagesprek met de arts die de autopsie uitvoerde. Weet dat dit soms 6 maanden kan duren alvorens resultaten worden vrijgegeven. En je mag, onder begeleiding, het politierapport over het overlijden van je kind altijd inkijken. Denk na of je eventuele foto’s uit het politieverslag laat halen voor je inkijkt. Normaal gezien worden deze opties je spontaan aangeboden, aarzel niet om er actief naar te informeren als dat niet zo is en je er nood aan hebt. De dienst slachtofferonthaal van het parket is dan vaak het aanspreekpunt om ouders te begeleiden en te informeren over resultaten en bevindingen.
Een autopsie van een kind dat stierf aan de gevolgen van een slepende ziekte is geen verplichting. Praat er zeker over met de arts of bijkomend onderzoek nog essentiële info aan het licht kan brengen.