Wat als een leerling afscheid moet nemen van een broer of zus? Het kan gaan om een stilgeboorte, maar ook over het overlijden van een oudere broer of zus. Hoe zorg je in zo’n situatie voor een warme opvang van deze leerling? We zetten jullie graag op weg met enkele warme tips.
Allereerst: er bestaat hier geen ‘one size fits all’. Veel hangt af van de situatie, de noden van de leerling en de wensen van de ouders. Daarom is het belangrijk om goed met de ouders te overleggen. Ook met de leerling zelf kan je op kindermaat in gesprek gaan over wat hij of zij nodig heeft.
Communicatie binnen de klas en school
Overleg goed met de ouders en de betrokken leerling over welke communicatie gedeeld mag worden binnen de school. Welke informatie mag gedeeld worden en via welke kanalen? Wil de leerling zelf iets vertellen in de klas, of gebeurt dit liever door de juf of meester?
Misschien willen de ouders in de communicatie naar de ouders van de klasgenoten ook nog iets meegeven over hoe ze zelf benaderd willen worden. De schoolpoort kan een confronterende plek zijn voor ouders met verdriet. Het krioelt er van het gezinsgeluk: zwangere mama’s, kinderwagens, spelende kinderen. Sommige ouders vinden het fijn om aangesproken te worden, anderen hebben daar op dat moment minder behoefte aan.
Aandacht voor verdriet
Hoe jong ook, veel kinderen kunnen verrassend goed aangeven wat ze nodig hebben. Sommige kinderen hebben op school extra zorg en aandacht nodig. Andere kinderen willen er net graag even ‘gewoon’ bij horen en zo normaal mogelijk benaderd worden. Stel open vragen en ontdek samen met de leerling wat kan helpen. We delen graag enkele ideeën die je op weg kunnen helpen:
- Geef de leerling de kans om een foto mee te brengen die ene plekje krijgt in de klas.
- Richt een rustplekje in waar de leerling naartoe kan als het moeilijk gaat.
- Maak duidelijk bij wie de leerling terecht kan voor een gesprek. Binnen de school kan dit de leerkracht zijn maar ook de zorgleerkracht, directie, CLB-medewerker,…
- Spreek samen af welk vriendje extra zorgend is tijdens de speeltijd.
- Spreek een symbool of teken dat helpt om te tonen dat het moeilijk gaat.
- Vraag hoe de leerling graag getroost wordt op moeilijke momenten.
Bij stilgeboorte: een geboorte in de klas erkennen
Op veel scholen wordt de geboorte van een broertje of zusje gevierd in de klas. Heel wat gezinnen met verdriet ervaren het als waardevol wanneer er ook rond hun verhaal iets kan gebeuren in de klas.
Tegelijk is ook hier elke situatie anders. Durf de vraag zeker te stellen aan de ouders en aan de broer of zus in de klas. Misschien willen de ouders graag zelf naar de klas komen om iets te vertellen over hun baby, bijvoorbeeld aan de hand van een foto, knuffeltjes of het Koesterkoffertje.
Je kan ook kijken naar de rituelen die jullie gewoonlijk hebben op school. Wordt er bijvoorbeeld een grote broer- of zus-kroon geknutseld? Vraag dan aan je leerling of hij of zij dit ook fijn zou vinden en bespreek dit met de ouders. Wordt er normaal een cadeautje gegeven? Bekijk dan hoe je hier eventueel een aangepaste vorm aan kan geven.
Boeken
Boeken kunnen helpen om de dood beter te begrijpen en om woorden te geven aan rouw, gemis en emoties. Hier vind je een pagina met heel wat waardevolle boekentips. In ons Koesterhuis in Antwerpen, Kortrijk en Hasselt staat bovendien een boekenkast waar je kosteloos boeken kan ontlenen.
Levenslang Koesteren
Het verlies van een broertje of zusje draag je een leven lang met je mee. Daarom gaat het niet alleen over de opvang in de eerste dagen of weken. Ook later kan de school een verschil blijven maken.
- Durf regelmatig te vragen hoe het gaat. Zeker in het begin, maar ook na langere tijd kan dat erg gewaardeerd worden.
- Noteer de geboorte- en sterfdag van de overleden broer of zus in jullie agenda. Zeker in het eerste jaar kan een kaartje of berichtje veel betekenen.
- Zorg ervoor dat ook toekomstige leerkrachten op de hoogte zijn van dit verhaal.
- Wees je bewust van mogelijke moeilijke momenten, zoals moederdag, vaderdag, 1 september en feestdagen. Bij een overlijden van een baby kan ook de instapdag een beladen moment zijn.
- Mocht er later nog een broertje of zusje geboren worden, durf dan ook de herinnering aan het overleden kindje een plaats te geven. Je kan bijvoorbeeld vragen: “Op wie lijkt het broertje of zusje?”
Het Berrefonds organiseert elk jaar in december de Koesterweek. Tijdens die week willen we Vlaanderen overspoelen met hartjes als symbool voor alle kinderen die gemist worden. Zo tonen we families met verdriet dat er nog steeds aan hen gedacht wordt. Ook als school kunnen jullie deelnemen, bijvoorbeeld door de affiche op te hangen of kleurplaten te laten inkleuren. Meer informatie vind je op www.koesterweek.be.